A destrución da capa de ozono

 

A DESTRUCIÓN DA CAPA DE OZONO

• Que é? Cal é a súa función?

A capa de ozono (O3) encontráse a uns 10-15 kilometros da superficie da terrestre e, como o seu nome indica. Está formada por ozono, unha molécula de tres átomos de osíxeno. Normalmente, o osíxeno encontrámoos como unha molécula (O2), neste caso, a radiación do sol rompe estas moléculas presentes na estratosfera e, estes átomos (moi inestables) unénse ás moléculas de O2, formando o ozono. Cómpre destacar que o ozono é tóxico e mortal ao ser inhalado.

A capa de ozono é unha capa protectora; a súa función principal é a de preservar a vida na Terra.

Esta capa absorve o 97% das radiacións solares que afectan aos seres vivos.

Pasando a falar máis en profundidade, a capa de ozono foi descuberta por dous físicos franceses no 1913, Charles Fabry e Henri Buisson. Porén, foi o meteorólogo Gordon Miller o que investigou e examinou as súas propiedades, ademais de desenvolver o espectrofotómetro, o instrumento encargado de medir o ozono dende a superficie terrestre.

Esta capa é imprescindíbel para manter a vida na Terra, xa que filtra a maior parte de raios solares dañinos para os seres vivos e deixa pasar ós necesarios para a vida. Se os raios UVA non son filtrados pola capa de ozono producen quemaduras e problemas na vista dos seres humanos e, no caso de pequenos organismos unicelurares, pode provocar a morte destes.

• Causas e consecuencias da súa destrución.

A capa de ozono ten un grosor moi pequeño (pola súa baixa densidade), e pode disminuir, xa sexa de maneira natural, pola variación da cantidade de osíxeno nas capas da atmosfera (por erucións volcánicas, explosións solares ou ventos estratosféricos) , como pola ación humana. Isto provoca pequenos buracos (normalmente nos polos) que deixan pasara os raios UV.

O problema é que os produtos utilizados polos humanos, como os halocarbonos, aceleran ata dez veces a destrución da capa. Estes compostos están presentes nos aerosoles (na actualidade prohibidos), e emiten gases, como o bromo ou o cloro, á atmosfera que provocan o adelgazamento da capa de ozono. Ademais destas substancias, moitas máis dañan á capa: o meticloroformo, o tetracloruro de carbono, os halones, os hidroclorofluorocarbonos e os clorofluorocarbonos. Estes compostos copoñen moitos produtos como extintores, axentes refrixerantes, adhesivos, lavado en seco, … .

A causa disto, como xa mencionei antes, ao traspasar os raios UV e chegar á superficie, os seres vivos estamos más expostos a estes raios que son nocivos e causan graves enfermidades. Os principales efectos da exposición a raios UV son: cancro de pel, cataratas, quemaduras solares, debilitamento do sistema inmunolóxico e envellecemento prematuro.

Ademais, centos de hectáreas de cultivos (millo, tomate, arroz, …) poderían verse afectadas xa que non realizarían a fotosíntese de maneira normal.

Por último, o placton, microrganismo base na cadena alimenticia dos océanos, é moi sensíbel aos raios UV, polo que podería desaparecer, e con el, o resto de especies do mundo marino.

Solucións

Ante toda esta destrución algunhas solucións son; evitar pesticidas químicos, usar produtos de limpieza que non conteñan ningunha das substancias mencionadas anteriormente, … . No protocolo de Montreal do 1989, firmáronse certas medidas para preservar a capa de ozono.

• A problemática na Antártida

O buraco da capa de ozono non é estático, se non que a súa dimensión varía de forma regular: de agosto s outubro aumenta o seu tamaño, alcanzando o máximo entre setembro e mediados de outubro. O gradual aumento das temperaturas nesta época do ano no hemisferio sur debilita o vórtice polar (ciclón), aumentando o tamaño, mais en decembro xa será normal.

Por que o buraco varía o seu tamaño? A resposta é sinxela, débese aos ventos que se forman na área da Antártida, producidos polas diferenzas de temperatura das latitudes e os propios movementos de rotación da Terra. Se o vórtice polar é forte, evita o intercambio de temperaturas entre as latitudes. No inverno redúcese por esta razón, xa que as masas de aire de cada latitude mantense aisladas.

No 2018, confirmouse que este buraco estaba reducíndose dende xa un tempo atrás.

 

 

 

Mais, no 2020, produciuse un extraño aumento do tamaño, sendo este ano cando acadou un tamaño histórico. Ademais de alcanzar unha profundidade tamén histórica.

O pequeno tamaño do 2019, producise por factores climatolóxicos e, neste caso, parece indicar que todo débese ao vórtice polar, un ciclón persistente a gran escala, forte e estable que mantivo a temperatura da capa de ozono da Antártida fría de maneira constante.

Polo que, como na estratosfera, as nubes estratosféricas, (un dos responsables da destrución de ozono) créanse a -78ºC e conteñen cristais de xeo que poden convertir non reactivos en reactivos; este ano, uníronse estes factores coa radiación solar e destruíuse máis ozono do normal, pero de forma natural.